direct naar inhoud van 1.2. Kerngebied groenblauw
Plan: Structuurvisie ruimtelijke ordening
Status: vastgesteld
1.2. Kerngebied groenblauw
1.2.1. Perspectief kerngebied groenblauw

Beschrijving

Het kerngebied groenblauw bestaat uit de ecologische hoofdstructuur inclusief de (robuuste) ecologische verbindingszones en waterstructuren zoals beken en kreken. Deze waterstructuren zijn nagenoeg geheel gebaseerd op de Kaderichtlijn Water en de waterlopen met de functie Waternatuur uit het Provinciaal Waterplan 2010-2015.

Op de structurenkaart zijn de belangrijkste gebieden van de ecologische hoofdstructuur inclusief de ecologische verbindingen en de gebieden voor watersysteemherstel weergegeven als kerngebied groenblauw.

Beleid

De ecologische hoofdstructuur (EHS) bestaat uit het samenhangende netwerk van bestaande en te ontwikkelen bossen en natuurgebieden in Brabant. Deze gebieden hebben de hoofdfunctie natuur. De gebieden binnen de EHS waar de natuurwaarden afhankelijk zijn van de hydrologische situatie krijgen bijzondere aandacht. Rondom deze natte natuur liggen hydrologische beschermingszones, de zogenaamde attentiegebieden EHS.

Het ruimtelijke beleid is gericht op behoud, herstel en ontwikkeling van de natuurlijke en landschappelijke kwaliteiten. Er is geen ruimte voor (grootschalige of intensieve) ontwikkelingen die niet passen binnen de doelstellingen voor de EHS en beheer/herstel van de waterstructuren. Bestaande functies en bestaand gebruik binnen de groenblauwe kern worden gerespecteerd.

Voor de ontwikkeling van functies binnen de groenblauwe kern gelden de EHS-spelregels, zoals die door het Rijk/IPO zijn afgesproken: het 'nee, tenzij'-principe met toepassing van het compensatiebeginsel en met mogelijkheden voor de zogenaamde herbegrenzing en saldobenadering. De ontwikkeling van extensieve recreatie die zich richt op de beleving van natuurgebieden, is goed mogelijk. De ontwikkeling moet wel passen binnen de natuurdoelstellingen van het gebied en bijdragen aan de versterking van de aanwezige natuur- en landschapswaarden.

De nationale parken in Noord-Brabant (De Biesbosch, de Loonse en Drunense Duinen, De Groote Peel en De Zoom Kalmthoutse Heide) liggen in de groenblauwe structuur. Hier hebben naast de natuurdoelen, ook extensieve recreatie en voorlichting & educatie een extra accent.

De toegankelijkheid van de natuur is van belang. De ontwikkeling van recreatieve poorten nabij de EHS draagt bij aan beleving en kennis van de natuur.

De opname van kerngebieden voor natuur sluit aan op de doelstellingen van het rijk met de EHS inclusief robuuste verbindingen (Nota Ruimte), het streven van de EU voor de vorming van een Europese ecologisch netwerk (gebieden Vogel- en Habitatrichtlijn, Natura 2000) en de Kaderrichtlijn Water. Alle vanuit het Rijk en de EU te beschermen gebieden zijn opgenomen in de kern van groenblauwe structuur. Het realiseren van de natuurdoelen zelf vraagt behalve een goed ruimtelijk beleid ook een adequaat milieubeleid voor bodem, water en lucht.

Ecologische verbindingszones vormen de groene schakels die de Brabantse natuurgebieden in de EHS met elkaar verbinden. Planten en vooral dieren kunnen zich daardoor van het ene naar het ander natuurgebied verplaatsen. Ze functioneren als trekroutes en ook als leef- en voortplantingsgebied. Verbindingszones zijn veelal langgerekte landschapselementen langs waterlopen - de zogenaamde natte verbindingszones - of door het agrarische gebied - de zogenaamde droge verbindingszones. De breedte en de inrichting van de ecologische verbindingszones is afhankelijk van de natuurfunctie die zij moeten vervullen. De provincie streeft naar een gemiddelde breedte van 25 meter. Voor verbindingen in stedelijk gebied is een breedte van ca. 50 meter nodig, omdat deze zones veelal een intensiever recreatief medegebruik hebben. Verbindingszones dragen ook bij aan het recreatieve medegebruik, het waterbeheer en versterken de kwaliteit van het landschap.

Binnen de waterstructuur van beken, kreken en overige waterlopen ligt de focus op de gebieden voor behoud en herstel watersytemen (PWP 2010-2015). Hier is het beleid gericht op verbetering en herstel van het natuurlijke watersysteem. Maatregelen zijn nodig op het gebied van de morfologie zoals het laten hermeanderen van beken, het aanleggen van plas-draszones en het herstel van kwel. De provincie streeft naar een breedte van 25 meter, de benodigde ruimte voor uitvoering kan varieëren, bijvoorbeeld afhankelijk van of er sprake is van een bovenloop of een benedenloop van een beek.

Door het zo lang als mogelijk vasthouden van water kunnen natuurwaarden zich optimaal ontwikkelen en wordt verdroging van natuur en agrarisch gebied tegengegaan. Ook het behoud en het herstel van de kenmerkende natte natuur in beken, kreekrestanten, vennen en wielen in Noord-Brabant vraagt aandacht. Voor een goed functioneren van de natuur is een goede koppeling aan het bodem- en watersysteem van groot belang.

1.2.2. Uitvoering kerngebied groenblauw

Ontwikkelen

  • Gebiedsontwikkelingen Oostelijke Langstraat, de Brabantse Wal, Het Groene Woud, Brainport Oost, grenscorridor (N69), De Peelhorst, De Beerze.
  • De natuurgebieden EHS (totaal 130.000 ha) moeten in 2018 gerealiseerd zijn. Er moet in de periode 2009-2018 nog bijna 9.000 hectare nieuwe natuur ontwikkeld worden. Om dit doel te ondersteunen, zet de provincie het provinciale ontwikkelbedrijf en het instrument grondverwerving in. Daarnaast is ook de inzet van het inpassingplan en inrichtingsplan (WILG) mogelijk om de realisering van natuurdoelen te versnellen.
  • De sterk van hoge waterstand of kwel afhankelijke natuurgebieden in de EHS (de zogenaamde natte natuurparels uit het Provinciale Waterplan) hebben de eerste prioriteit in de uitvoering, realisering daarvan is gepland in 2015.
  • De provincie coördineert de realisatie van de robuuste verbinding De Beerze via de aanpak van het integraal gebiedsgerichte project de Levende Beerze, gebaseerd op de recent vastgestelde structuurvisie De Beerze.

Juridische instrumenten

  • De Verordening ruimte stelt regels ten aanzien van:
    • 1. de begrenzing en bescherming van de ecologische hoofdstructuur inclusief de ecologische verbindingen;
    • 2. de zogenaamde “attentiegebieden EHS” (PWP)
    • 3. de begrenzing en bescherming van gebieden voor behoud en herstel watersytemen;
  • De provincie voert samen met het Rijk een aantal natuurwetten (Natuurbeschermingswet, Flora en faunawet, Boswet en Natuurschoonwet) uit en zorgt waar nodig voor de afstemming met het ruimtelijke beleid.

Subsidies

  • Voor de verwerving, de inrichting en het beheer van de natuurgebieden EHS stelt de provincie samen met het rijk via het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) subsidies beschikbaar. Daarnaast zijn er provinciale subsidieregelingen voor de ontsnippering van natuur en voor de stimulering van soortenbescherming. Naast aankoop van gronden voor natuurontwikkeling ten behoeve van de natuurorganisaties stimuleert de provincie de realisatie van nieuwe natuur via particulier natuurbeheer. Hierbij zorgen particulieren voor eigendom en beheer van de natuur.
  • De ambitie is om in 2018 de ecologische verbindingszones (1.665 km) gerealiseerd te hebben. Daarvan moet nog de helft gerealiseerd worden (stand van zaken 2009). De provincie vraagt waterschappen, gemeenten en Rijkswaterstaat deze verbindingen te realiseren. De provincie subsidieert verwerving en inrichting van deze verbindingszones.
  • De provincie subsidieert de realisatie van de natte natuurparels en het behoud en herstel van watersytemen uit het PWP. De realisatie van de natte natuur is voorzien in 2015. Bij voorkeur in 2018 en uiterlijk in 2027 zijn de beken en kreekrestanten met de functie waternatuur (PWP) op een zo natuurlijk mogelijke wijze ingericht.
  • Om gebiedsgerichte aanpak en maatwerk te bevorderen worden de provinciale subsidieregelingen ingezet in relatie met de uitvoering Programma Landelijk Gebied.

Overleg en bestuurlijke afspraken

  • Over de realisering van de EHS, de ecologische verbindingszones en het watersysteemherstel maakt de provincie afspraken met de reconstructiecommissies, gemeenten en waterschappen. Deze afspraken worden vastgelegd in bestuursovereenkomsten. Zo is er een 2e bestuursovereenkomst Water tussen provincie en waterschappen, die loopt tot 2013.
  • De provincie betrekt in het kader van de aanpak Natura 2000 de regionale partners bij de opstelling van de beheerplannen voor de N2000 gebieden.
  • In de nieuwe koers van het Programma Landelijk Gebied legt de provincie de nadruk op 53 focusprojecten. Daarbij ligt de prioriteit op diverse EHS-projecten in het kerngebied groenblauw.
  • De provincie coördineert en participeert in regionale projecten en samenwerkingsverbanden binnen een aantal kerngebieden voor natuur (en water). Dit speelt bijvoorbeeld in de nationale parken de Biesbosch, de Loonse en Drunense Duinen, de Groote Peel, de Zoom-Kalmthoutse Heide en in gebieden Het Groene Woud, de Maashorst en de Brabantse Wal uit het programma Schoon Brabant.
  • De provincie ondersteunt de realisering van recreatieve poorten, die goed gelocaliseerd en ingericht zijn ten opzichte van de beoogde recreatie functie's en die behoud en ontwikkeling van de natuur- en waterfuncties niet in de weg staan.

Communicatieve instrumenten

  • De provincie monitoort de ontwikkeling van de natuurwaarden en rapporteert hierover o.a. door om de 4 jaar de rapportage “Toestand van de Brabantse natuur” uit te brengen. Ook in het kader van het programma Landelijk Gebied vindt provinciale monitoring plaats via de zogenaamde Barometer PLG. De toestand van het Brabantse water wordt periodiek gerapporteerd in de Regionale Watersysteemanalyse (RWSR).
  • De provincie geeft informatie (o.a. via rapportages en de provinciale website) en advies over de beoogde landschappelijke doelen en de waarden van provinciaal belang op het vlak van bodem, water, cultuurhistorie, ecologie en ruimtelijke kwaliteit, zoals de Bodemwijzer, de Aardkundige waardenkaart, de Cultuurhistorische waardenkaart, de Wateratlas en het Natuurbeheerplan voor de EHS in Noord-Brabant.
  • De provincie biedt informatie over de kenmerken, de doelen van de bestaande en na te streven natuur van provinciaal belang in Noord-Brabant.